Google+ Followers

15 Οκτ 2014

Κτήμα Τατοϊου : ένας μοναδικός απεραντος φυσικός πνεύμονας στην καρδιά της Αττικής που παραμένει αναξιοποίητος



Το τεράστιο δασόκτημα Τατοϊου έκτασης περίπου 50.000 στρ. στο βόριο άξονα Δεκελείας της Αθηναϊκής τσιμεντούπολης στην Αττική, αποτελεί ένα μοναδικό στην Ελλάδα απέραντο ενιαίο φυσικό πνεύμονα. Διασώθηκε απο την πονηρή βουλιμία των καταπατών, λόγω τη πολύχρονης διαμάχης του δημοσίου με την τέως βασιλική οικογένεια για την ιδιοκτησία του, που είχε ευτυχές τέλος υπέρ του πρώτου. Σήμερα, η ανάδειξη και αξιοποίησή του, αποτελεί επιτακτική ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε. Μια τέτοια αξιοποίηση, θα πρέπει να διασφαλίζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την ανάπτυξη ήπιων δραστηριοτήτων, να λειτουργεί με αυτάρκεια και επιτυχία και να είναι άμεσα προσβάσιμο στους πολίτες. Σε παλαιότερη έκθεση-μελέτη μας προς το υπουργείο Πολιτισμού, είχαμε  προτείνει να δημιουργηθεί για το σκοπό αυτό ένα  Ίδρυμα με τη μορφή ΝΠΙΔ υπό την εποπτεία του κράτους, το οποίο θα συστήσει μη κερδοσκοπική εταιρεία, που θα λειτουργεί με περιβαλλοντικές ευαισθησίες, συγκεκριμένους κανόνες και
ορθολογική διοίκηση. Από το 2003 που διακινήθηκε για πρώτη φορά το θέμα, το Υπουργείο Πολιτισμού κινήθηκε με τις γνωστές ράθυμες διαδικασίες του δημοσίου και προχώρησε μεμονωμένα στην αναστήλωση ορισμένων κτιρίων και τίποτα παραπάνω. Η μοναδική σημαντική ενέργεια των αρμοδίων, ήταν να ανοιχτεί η πρόσβαση του κτήματος στο κοινό, με συνέπεια να το επισκέπτονται χιλιάδες οικογένεις για περίπατο και αναψυχή. Ο σύλλογος φίλων του κτήματος έχει ενεργοποιηθεί προς την κατεύθυνση της αξιοποίησης του, αλλά το Υπουργείο έχει άλλες πρωτεραιότητες.

Για την ανάδειξη και αξιοποίηση του μοναδικού αυτού κτήματος, όπως γράφαμε στην αρχική έκθεση-μελέτη, απαιτούνται κατ’ αρχήν, σημαντικότατα ποσά  για αναπαλαιώσεις και αναστηλώσεις κτιρίων, για επιδιορθώσεις, συντηρήσεις και διανοίξεις δρόμων και μονοπατιών, για καθαρισμούς και περιποίηση της βλάστησης, για προστασία και ανάδειξη της χλωρίδας και της πανίδας, για τη μισθοδοσία φυλάκων καθαριστών και μόνιμου προσωπικού. Τα σημαντικά αυτά ποσά δεν μπορεί, ούτε είναι εφικτό,  να προέλθουν στο σύνολό τους από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Το Ίδρυμα, σε αντίθεση με το δημόσιο, είναι σε θέση να διεκδικήσει  Κοινοτικές επιδοτήσεις και να αποκομίσει έσοδα από την ορθολογική αξιοποίηση περιουσιακών  του στοιχείων. Συνοπτικά και ενδεικτικά παρατίθενται πιο κάτω διάφορες χρήσεις και δραστηριότητες με ή χωρίς οικονομικό όφελος, που θα μπορούσαν  να αναπτυχθούν στο δασόκτήμα, ύστερα και από κατάλληλο προβληματισμό, ανταλλαγή απόψεων, εξέταση των ευαισθησιών και αντιδράσεων της ευρύτερης κοινής γνώμης και ολοκληρωμένη μελέτη που θα περιλαμβάνει  μελέτες περιβαλλοντικού, χωροταξικού, πολεοδομικού και οικονομοτεχνικού χαρακτήρα, κλπ.

Ενδεικτικά προτεινόμενες χρήσεις

Δασικές περιοχές

§                     Οικολογικό πάρκο και βοτανικός κήπος.
§                     Ζωολογικός κήπος και ενυδρείο, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του
υδρόβιου και ιχθυολογικού πλούτου στον Κηφισό και τους παραποτάμους, σε συνεργασία και με το φορέα προστασίας του Κηφισού ποταμού, η λειτουργία του οποίου έχει σήμερα ατυχώς υποβαθμιστεί.
§                     Εκτροφείο και περίθαλψη  ζώων σε συνεργασία και με συναφείς συλλογικούς
φορείς.
§                     Παρατηρητήριο πουλιών σε συνεργασία με την Ελληνική Ορνιθολογική
Εταιρεία και την International Bird΄s Society.
§                     Περιφραγμένη μεγάλη έκταση όπου θα ζουν ελεύθερα διάφορα άγρια και
ημιάγρια ζώα που να είναι  επισκέψιμη υπό έλεγχο.
§                     Μονοπάτια περιπάτου με παγκάκια και μικρά καταφύγια για περιπατητές και
ορειβάτες.
§                     Αυτοκινούμενα τραινάκια για διαδρομές μέσα στο κτήμα.
§                     Μονοπάτια και διαδρομές για ιππασία, σε συνδυασμό με διαμόρφωση χώρων 
για αθλητική ιππασία σε συνεργασία και με ιππικούς ομίλους.
§                     Δημιουργία λίμνης και καναλιών με αξιοποίηση των φυσικών υδάτων της
Περιοχής, με δυνατότητα χρησιμοποίησης μικρών πλεούμενων με κουπιά από
τους επισκέπτες και δημιουργία επισκέψιμων ελεύθερων χώρων.

Μη δασικές περιοχές

§                     Μουσείο σύγχρονης ελληνικής ιστορίας και κέντρο τέχνης που θα στεγαστούν
στην ανακαινισμένη κεντρική έπαυλη.
§                     Λαογραφικό μουσείο.
§                     Εργαστήριο και εκθετήριο παιδικής τέχνης και καρνάβαλου.
§                     Εργαστήρια και εκθετήρια ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής και
ξυλογλυπτικής.
§                                             Κέντρο μουσικής και χορού.
§                                             Μουσείο – εκθετήριο σε ανοιχτό χώρο, με αναπαραστάσεις ελληνικών
πόλεων και οικισμών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα : (Αρχαίοι χρόνοι: Μυκήνες, Κνωσός, Αθήνα, Δήλος. Βυζαντινή περίοδος: Κωνσταντινούπολη, Γιάννενα, Μάνη. Τέλη 18ου, αρχές 19ου αιώνα: Αθήνα, Ναύπλιο, Θεσσαλονίκη, Σύρος, Πάτρα, Βόλος, Καβάλα, Ρόδος, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Χανιά, Καστοριά, Μυτιλήνη. Σύγχρονη εποχή: νεοκλασσική Αθήνα, Πλάκα, Κυπριάδου, Κηφισιά, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη, Σάμος κλπ. Το εκθετήριο θα βρίσκεται σε ανοιχτό χώρο όπου κάθε μικρογραφία πόλης – οικισμού θα καταλαμβάνει 40-50 τ.μ. οι μινιατούρες των κτιρίων θα είναι ύψους 15-40 cm, και θα είναι εγκατεστημένες σε βάθρα ύψους 0,50 μ. Ο σχεδιασμός, η διαμόρφωση και η εκτέλεση του έργου μπορεί να γίνουν σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

§                     Εκθετήριο σε ανοιχτό χώρο με αναπαραστάσεις γνωστών αγαλμάτων και
μνημείων της αρχαίας Ελλάδας που βρίσκονται σε μουσεία της χώρας ή στο εξωτερικό όπως ο Ερμής του Πραξιτέλη, η Νίκη της Σαμοθράκης, τα Λιοντάρια της Δήλου, τα Ελγίνεια Μάρμαρα, η Αφροδίτη της Μήλου, ο Έφηβος των Αντικυθήρων, κλπ. Το έργο αυτό θα μπορούσε να αναλάβει το ΤΑΠ και η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
§                     Ανοιχτή θεατρική σκηνή για θεατρικές, μουσικές και χορευτικές παραστάσεις,
με δυνατότητα μετακινούμενου ελαφρού στέγαστρου σε περίπτωση βροχής και κακοκαιρίας.
§                     Γήπεδο γκολφ, γήπεδα στίβου, ποδοσφαίρου, μπάσκετ, βόλεϊ, τένις,
τοξοβολίας, κτλ.
§                     Χώροι για εκδηλώσεις και παραστάσεις τσίρκου, παντομίμας,
κουκλοθέατρου, καραγκιόζη, και γενικότερα παραστάσεων για παιδιά και εποχιακών κατά περίπτωση εκδηλώσεων τα  Χριστούγεννα, στις απόκριες, την καθαρή Δευτέρα με πέταγμα αετού, το Πάσχα, κτλ.

§                     Χώρος 300-400 στρ. (σε σύνολο 50.000 που εκτείνεται όλο το κτήμα ), για τη
δημιουργία παιχνιδούπολης, στα πρότυπα του περίφημου Τίβολι που βρίσκεται στο κέντρο της Κοπενχάγης της Δανίας, όπου  εκτός από διάφορα σύγχρονα παιχνίδια για παιδιά,   υπάρχουν αναψυκτήρια και  εστιατόρια που  αναπαριστάνουν ένα γνωστό αρχαίο ή πιο σύγχρονο  μύθο ή παραμύθι. (Στο Τίβολι υπάρχουν εστιατόρια και χώροι εστίασης ή αναψυχής, που με ευφυή αρχιτεκτονική σύλληψη προσομοιάζουν σε καραβόσπιτα, καραμελόσπιτα, κουκλόσπιτα, κτλ.). Εφ’ όσον η ιδιαίτερα ελκυστική και προσοδοφόρα αυτή πρόταση είναι αποδεκτή, (κάτι που χρειάζεται  γενικότερο προβληματισμό και  συναίνεση), τότε η παιχνιδούπολη θα μπορούσε να πάρει τη μορφή  παιχνιδότοπου-πάρκου ελληνικής μυθολογίας και ιστορίας, όπου θα  αναπτυχθούν διάφορες ελαφρές κατασκευές και προσομοιώσεις θεμάτων από την ελληνική μυθολογία και ιστορία. Οι προσομοιώσεις αυτές,  μέσα από μια ελκυστική για τα σημερινά παιδιά  ψυχαγωγία, θα έχουν και παιδαγωγικό χαρακτήρα που θα αναδεικνύει την ιδιαιτερότητα και βαρύτητα της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η λειτουργία ενός τέτοιου παιχνιδότοπου-πάρκου, μπορεί εκτός από ψυχαγωγικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα, να αποτελέσει το βασικό  οικονομικό αιμοδότη του για τις πολλαπλές άλλες μη ανταποδοτικές δραστηριότητες. Μπορεί δηλ. το κτήμα  να είναι βιώσιμο και χωρίς την οικιστική αξιοποίηση ενός μέρους του, όπως προβλέπεται στο σχετικό ΠΔ που ανακοινώθηκε αρχές του 2006. Η όλη  πρόταση, εντάσσεται σε μια συγκεκριμένη άποψη που δίνει βαρύτητα στην αναγκαιότητα δημιουργικής και ανθρωποκεντρικής και περιβαλλοντικής ανάδειξης του δασοκτήματος, με οικονομική αυτοδυναμία και νοικοκυρεμένη λειτουργία, ανοιχτό στο λαό που να το χαίρεται, να το σέβεται και να το νοιώθει δικό του.








Σημ. : Το παρών κείμενο προέρχεται από ευρύτερη μελέτη του υπογράφοντος που έγινε το 2003 σε συνεννόηση με τον τότε Υπουργό Πολιτισμού κ. Ευάγγελο Βενιζέλο, η οποία στηρίχθηκε σε διάφορες σχετικές εργασίες και ειδικότερα σ’ αυτήν του πολεοδόμου κ. Πέτρου Συνοδινού, καθώς και σε επιτόπιες επισκέψεις και συζητήσεις με περιοίκους και σκεπτόμενους ανθρώπους με ενδιαφέρον για το ίδιο θέμα.